Służebności gruntowe, osobiste i przesyłu

Służebność gruntowa – czym jest i jak powstaje?

Jest prawem związanym z własnością nieruchomości władnącej i stanowi jej część składową. Może obciążać tylko nieruchomość i to w całości, przy czym jej wykonywanie może być ograniczone do określonej części tej nieruchomości. Podstawowym sposobem jej powstania jest umowa między właścicielami nieruchomości władnącej i obciążonej. Forma aktu notarialnego jest wymagana dla oświadczenia właściciela nieruchomości obciążonej. Jeżeli nieruchomość obciążona jest przedmiotem współwłasności, do aktu notarialnego powinni stanąć wszyscy współwłaściciele. Służebność gruntowa podlega ujawnieniu w dziale III – „Prawa, roszczenia i ograniczenia” księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości obciążonej oraz w dziale I-Sp „Spis praw związanych z własnością” księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości władnącej. Opłata sądowa z tytułu ujawnienia służebności gruntowej to koszt 200,00 zł.

Służebność gruntową może ustanowić nie tylko właściciel nieruchomości, ale także jej użytkownik wieczysty.

Przedmiotem służebności gruntowej nie może być udział w nieruchomości.

Służebność gruntową ustanawia się w konkretnym celu, tj. w celu zwiększenia użyteczności danej nieruchomości władnącej. Taka służebność może być ustanowiona zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie. Zazwyczaj ustanawiana jest na czas nieokreślony, przy czym możliwe jest ograniczenie czasu jej trwania. Można ją ustanowić pod warunkiem.

Jak wykonuje się służebność gruntową i kiedy wygasa?

Ważne jest określenie sposobu wykonywania służebności. Można wskazać, jakie działania w ramach tego prawa uprawniony może podejmować, a jakich mu nie wolno. Wykonywanie służebności powinno jak najmniej utrudniać korzystanie z nieruchomości obciążonej.

Obowiązek utrzymywania urządzeń do wykonywania służebności spoczywa na właścicielu nieruchomości władnącej, ale strony mogą umówić się inaczej.

Podział nieruchomości obciążonej służebnością powoduje, że służebność rozciąga się na działki powstałe wskutek podziału – przy czym właściciel takiej nieruchomości może domagać się zwolnienia z tej służebności względem tych działek, gdzie prawo to nie jest wykonywane.

Powody wygaśnięcia służebności gruntowej:

• niewykonywanie służebności przez 10 lat;
• zrzeczenie się służebności przez uprawnionego – oświadczenie powinno być złożone przynajmniej w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym;
• zniesienie służebności za wynagrodzeniem lub bez wynagrodzenia – w określonych w ustawie przypadkach;
• konfuzja – kiedy właścicielem nieruchomości obciążonej i nieruchomości władnącej jest ta sama osoba;
• wskutek decyzji administracyjnej;
• wskutek działania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych;
• wskutek uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności.

Służebność gruntową można nabyć przez zasiedzenie.

Służebność osobista – komu przysługuje i jakie ma cechy?

Przysługuje tylko oznaczonej osobie fizycznej. Co do zasady taka służebność obciąża całą nieruchomość. Nie można nią obciążyć spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz udziału w nieruchomości. Służebność osobista ma charakter niezbywalny oraz nie można przenieść uprawnienia do jej wykonywania na kogoś innego. Uprawniony z jej tytułu nie może sam np. wydzierżawić obciążonej nieruchomości osobie trzeciej. Służebność taka powstaje w drodze umowy pomiędzy właścicielem nieruchomości obciążonej a osobą fizyczną, która ma być uprawniona z tytułu służebności. Podlega ujawnieniu w dziale III – „Prawa, roszczenia i ograniczenia” księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości obciążonej. Opłata sądowa z tytułu ujawnienia służebności osobistej to koszt 200,00 zł.

Najczęściej spotykana w praktyce jest służebność osobista mieszkania. Uprawniony z jej tytułu może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie bądź inne osoby, gdy są przez niego utrzymywane – przy czym strony mogą w umowie wyłączyć taką możliwość lub ją ograniczyć.

Powody wygaśnięcia służebności osobistej:

• niewykonywanie służebności przez 10 lat;
• zrzeczenie się służebności przez uprawnionego – oświadczenie powinno być złożone przynajmniej w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym;
• zniesienie służebności za wynagrodzeniem lub bez wynagrodzenia – w określonych w ustawie przypadkach;
• zmiana służebności osobistej na rentę;
• konfuzja;
• śmierć uprawnionego;
• wskutek uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności.

Służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.

Służebność przesyłu – na czym polega i kiedy ustaje?

Może być ustanowiona tylko na rzecz przedsiębiorcy, który jest bądź będzie właścicielem urządzeń przesyłowych, które znajdują się na obciążanej nieruchomości. Służebność przesyłu podlega ujawnieniu w dziale III – „Prawa, roszczenia i ograniczenia” księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości obciążonej.

Służebność przesyłu polega na tym, że przedsiębiorca może korzystać z nieruchomości obciążonej w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem należących do niego urządzeń przesyłowych.

Służebność przesyłu może być odpłatna, jak i nieodpłatna i może być ustanawiana na czas określony, jak i na czas nieokreślony. Powstaje w drodze umowy między właścicielem nieruchomości obciążonej a przedsiębiorcą. Oświadczenie właściciela nieruchomości obciążonej musi być złożone w formie aktu notarialnego.

Z uwagi na fakt, że służebność przesyłu jest prawnie związana z urządzeniami przesyłowymi – to w przypadku ich zbycia na ich nabywcę przechodzi służebność przesyłu.

Powody wygaśnięcia służebności przesyłu:

• zrzeczenie się służebności przesyłu przez uprawnionego;
• konfuzja;
• niewykonywanie służebności przez 10 lat;
• zniesienie służebności za wynagrodzeniem lub bez wynagrodzenia – w określonych w ustawie przypadkach;
• likwidacja przedsiębiorstwa, w skład którego wchodzą urządzenia przesyłowe.

Służebność przesyłu w przeciwieństwie do służebności gruntowej pozostaje w mocy mimo prawomocnego przysądzenia własności oraz nie działa przeciwko niej również rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.