Nieruchomość leśna jako przedmiot obrotu – jak bezpiecznie i prawidłowo nabyć grunt leśny? Poradnik

Co jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach? Definicja prawna

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, co jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach. Jest to zatem grunt:

1. o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:
   1. przeznaczony do produkcji leśnej lub
   2. stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo
   3. wpisany do rejestru zabytków;
2. związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Las w ewidencji gruntów a definicja ustawowa – prawo pierwokupu Lasów Państwowych

Czy to zamyka nam w całości sprawę? Co w sytuacji, gdy w ewidencji gruntów ujawniono las w niewielkiej części, np. 0,02ha? Czy to oznacza, że nie jest lasem?

Nie zawsze opis użytku gruntowego wskazujący na grunty leśne w ewidencji będzie lasem w rozumieniu ustawy o lasach. Ustawodawca objął prawem pierwokupu grunt, który nie musi odpowiadać definicji ustawowej lasu. Co to oznacza w praktyce?

Oznacza to, że w przypadku sprzedaży przez osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, niestanowiącego własności Skarbu Państwa gruntu:

1. oznaczonego jako las w ewidencji gruntów i budynków lub
2. przeznaczonego do zalesienia określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, lub
3. o którym mowa w art. 3, objętego uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3

– Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Lasy Państwowe, przysługuje z mocy prawa prawo pierwokupu tego gruntu.

W związku z powyższym wystarczy nawet 1m2 w ewidencji gruntów oznaczony jako las, a wystąpi prawo pierwokupu takiej nieruchomości. Co się z tym wiąże?

Procedura sprzedaży działki leśnej: umowa warunkowa i umowa przeniesienia własności

Przede wszystkim, gdy mamy do czynienia z taką sytuacją, na początku konieczne będzie zawarcie u notariusza umowy warunkowej sprzedaży takiej nieruchomości. Warunkiem jest nieskorzystanie przez Skarb Państwa – Lasy Państwowe z przysługującego im prawa pierwokupu nieruchomości. W praktyce wygląda, to tak, że notariusz po zawarciu przez strony takiej umowy – wysyła wypis aktu notarialnego do nadleśniczego właściwego ze względu na miejsce położenia gruntu. Następnie nadleśnictwo wypowiada się o skorzystaniu bądź nieskorzystaniu z prawa pierwokupu bądź nie wypowiada się wcale – wtedy po upływie miesiąca od dnia otrzymania przez nadleśniczego zawiadomienia o treści umowy – można dokonać kolejnej czynności u notariusza – umowy przeniesienia własności takiej nieruchomości.

Prawo nabycia – co to jest i kiedy przysługuje Lasom Państwowym?

Prawo nabycia – co to jest?

Innym ograniczeniem w obrocie gruntami leśnymi jest ustawowe prawo nabycia przysługujące Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Lasy Państwowe. Występuje, kiedy strony zawierają umowę inną niż umowa sprzedaży, tj. np. umowę darowizny, umowę zamiany, umowę dożywocia, wniesienie nieruchomości aportem do spółki.

W takim przypadku Lasy Państwowe mogą złożyć oświadczenie o nabyciu tego gruntu za zapłatą równowartości pieniężnej.

Wyjątki od prawa pierwokupu i prawa nabycia nieruchomości leśnej

Czy są wyjątki od prawa pierwokupu bądź prawa nabycia nieruchomości leśnej?

Tak są określone osoby i sytuacje, co do których prawo pierwokupu bądź prawo nabycia nie wystąpi, będzie to wtedy, gdy:

• w przypadku pokrewieństwa między stronami, a tak dokładnie, jeżeli nabywcami są: małżonek zbywcy, krewni lub powinowaci zbywcy w linii prostej bez ograniczenia stopnia, krewni lub powinowaci zbywcy w linii bocznej do trzeciego stopnia, osoba związana ze zbywcą z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli,
• w przypadku nabycia nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego;
• w przypadku dziedziczenia;
• w przypadku zbycia gruntów objętych zalesieniem dokonywanym na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, lub na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, lub na podstawie przepisów o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w czasie trwania zobowiązania beneficjenta wynikającego z wykonania zalesienia.

Zbieg pierwokupów – Lasy Państwowe a KOWR i parki narodowe

Zbieg pierwokupów

Czasami zdarzają się bardziej skomplikowane przypadki, gdy prawo pierwokupu nie tylko mają Lasy Państwowe, ale również inne podmioty. Najczęściej spotykanym zbiegiem praw pierwokupu jest prawo pierwokupu dla Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, z uwagi na nieruchomość rolną. Przy czym taką sytuację reguluje ustawa o lasach, a tak dokładnie art. 37 a ust. 5 tej ustawy, który stanowi, że w przypadku, gdy prawo pierwokupu gruntu leśnego przysługuje z mocy prawa kilku podmiotom, pierwszeństwo w wykonaniu prawa pierwokupu przysługuje Lasom Państwowym. W praktyce oznacza to, że umowa zostaje zawarta wtedy pod dwoma warunkami (lub większą ilością warunków jeśli jest kilka różnych podmiotów uprawnionych z tytułu prawa pierwokupu). Na pierwszym miejscu umieszczany jest warunek nieskorzystania z prawa pierwokupu przez Lasy Państwowe, dopiero gdy dostaniemy zwrotnie pismo, że Skarb Państwa – Lasy Państwowe nie skorzystały z prawa pierwokupu bądź w przypadku braku takiego pisma po upływie terminu miesiąca od daty doręczenia zawiadomienia – wtedy zawiadomienie o umowie warunkowej przekazywane jest następnemu uprawnionemu podmiotowi.

Istnieje jednak wyjątek od prawa pierwszeństwa Lasów Państwowych – jest to przypadek, gdy nieruchomość jest położona na obszarze parku narodowego – wtedy pierwszeństwo ma park narodowy.

Obowiązki właściciela lasu: trwałe utrzymanie i gospodarka leśna

Obowiązki właściciela lasu:

Ustawa określa, że właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do:

1. zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) oraz naturalnych bagien i torfowisk;
2. ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu;
3. pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej;
4. przebudowy drzewostanu, który nie zapewnia osiągnięcia celów gospodarki leśnej, zawartych w planie urządzenia lasu, uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3;
5. racjonalnego użytkowania lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji przez: pozyskiwanie drewna w granicach nieprzekraczających możliwości produkcyjnych lasu, pozyskiwanie surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu w sposób zapewniający możliwość ich biologicznego odtwarzania, a także ochronę runa leśnego.

Podatek leśny – kiedy powstaje obowiązek podatkowy i jakie są zwolnienia?

Podatek leśny:

Opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. Według ustawy o podatku leśnym, lasem są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy („Ls”). Ustawa o podatku leśnym wskazuje również sytuacje, kiedy grunt podlega zwolnieniu od tego podatku, np. lasy z drzewostanem w wieku do 40 lat; lasy wpisane indywidualnie do rejestru zabytków; użytki ekologiczne.

Procedura nabycia nieruchomości leśnej krok po kroku – skrót

Skrót - Procedura nabycia nieruchomości leśnej - krok po kroku