Akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza

Co to jest akt poświadczenia dziedziczenia?

Akt poświadczenia dziedziczenia jest dokumentem sporządzanym przez notariusza, który potwierdza, kto nabył spadek po zmarłym i w jakich udziałach. Po zarejestrowaniu ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Jakie dokumenty muszę przygotować przed wizytą?

Notariusz na początku ustala wszystkie konieczne elementy dla dokonania poświadczenia dziedziczenia.

Podstawowym dokumentem jest akt zgonu spadkodawcy oraz akty stanu cywilnego spadkobierców ustawowych i testamentowych zmarłego – tj. akty urodzenia lub akty małżeństwa (zwłaszcza gdy nastąpiła zmiana nazwiska w wyniku zawarcia związku małżeńskiego). Jeżeli zmarły był w związku małżeńskim, należy przedłożyć odpis skrócony aktu małżeństwa.

Ważną informacją jest to, czy spadkodawca zostawił po sobie testament. Jeżeli tak, spadkobiercy powinni przedstawić notariuszowi wszystkie testamenty zmarłego. Notariusz dokonuje otwarcia i ogłoszenia testamentu bądź testamentów.

Spadkobiercy powinni również przedstawić zaświadczenie dotyczące numeru PESEL zmarłego bądź jego dokument tożsamości (jeżeli jest dostępny) oraz numery ksiąg wieczystych, w których zmarły był ujawniony jako właściciel bądź współwłaściciel.

W przypadku, gdy były składane oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku – należy przedłożyć wypisy aktów notarialnych zawierające takie oświadczenia.

Jeżeli została zawarta umowa o zrzeczenie się dziedziczenia – należy również przedstawić wypis aktu notarialnego zawierający taką umowę.

Kto jest osobą zainteresowaną?

Osobami zainteresowanymi są osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osoby, na rzecz których spadkodawca ustanowił zapis windykacyjny.

Osobą zainteresowaną jest również osoba wydziedziczona oraz osoba, z którą spadkodawca zawarł umowę o zrzeczenie się dziedziczenia.

Kto nie jest osobą zainteresowaną?

Statusu osoby zainteresowanej nie mają osoby, na rzecz których spadkodawca uczynił zapis zwykły.

Odrzucenie spadku lub zapisu windykacyjnego oraz uznanie za niegodnego powoduje utratę statusu osoby zainteresowanej.

Kto musi stawić się u notariusza?

Co do zasady zgodnie z art. 95b ustawy Prawo o notariacie – notariusz sporządza protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób zainteresowanych. Wynika to z faktu, że stawający składają oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń. Nie jest możliwe sporządzenie pełnomocnictwa do takiej czynności. Wszystkie osoby zainteresowane powinny stawić się przed notariuszem jednocześnie. Jednak wyjątek od tej zasady wprowadził art. 95ca ustawy Prawo o notariacie – tj. projekt protokołu dziedziczenia, który umożliwia notarialne stwierdzenie praw do spadku w sytuacji osobistego stawiennictwa wszystkich zainteresowanych, ale niekoniecznie w tym samym miejscu i niekoniecznie w tym samym czasie.

W przypadku braku zdolności do czynności prawnej osoby zainteresowanej np. małoletni – taka osoba może być reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego.

Czy akt poświadczenia dziedziczenia można sporządzić, jeśli istnieje testament?

Tak, oczywiście. Zgodnie z art. 95a ustawy Prawo o notariacie notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych.

Co się stanie, jeśli odnajdzie się nowy testament po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia?

Jeżeli nowy testament wpływa na krąg spadkobierców lub wysokość udziałów, może to stanowić podstawę do uchylenia aktu poświadczenia dziedziczenia i ponownego ustalenia dziedziczenia w postępowaniu sądowym.

Czy na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia mogę przepisać na siebie mieszkanie, samochód lub środki zgromadzone na rachunku bankowym?

Tak. Akt stanowi podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych, przerejestrowania pojazdu, wypłaty środków z rachunku bankowego oraz załatwienia innych formalności związanych ze spadkiem.

Czy po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia muszę zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego?

W przypadku dziedziczenia potwierdzonego aktem poświadczenia dziedziczenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia w Rejestrze Spadkowym. W urzędzie skarbowym osoby należące do tzw. grupy zerowej (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha) powinny w ciągu 6 miesięcy od zarejestrowania aktu notarialnego złożyć formularz SD-Z2, zaś jeśli dziedziczą osoby spoza kręgu najbliższej rodziny obowiązuje ich druk SD-3, który powinni złożyć w ciągu 1 miesiąca od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Przy zgłoszeniu nabycia spadku istotne znaczenie ma właściwość urzędu skarbowego. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość zgłoszenia dokonuje się w urzędzie skarbowym właściwym dla miejsca jej położenia. W innych przypadkach decydujące jest ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli nie można go ustalić – jego ostatnie miejsce pobytu. Ta zasada obowiązuje również wtedy, gdy spadek obejmuje nieruchomości położone w różnych miejscowościach.

Czy można odrzucić spadek przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia?

Tak. Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć przed notariuszem lub przed sądem. Co do zasady należy to zrobić w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku.

Co jeśli spadek obejmuje również długi?

Spadkobierca odpowiada za długi spadkowe zgodnie z obowiązującymi przepisami. Może także odrzucić spadek albo przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza, co ogranicza odpowiedzialność za długi do wartości odziedziczonego majątku.

Czy dokument jest ważny we wszystkich urzędach i instytucjach?

Tak. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia jest uznawany przez sądy, urzędy, banki oraz inne instytucje jako dokument potwierdzający prawa do spadku.

Czy notariusz zgłasza akt poświadczenia dziedziczenia do odpowiedniego rejestru?

Tak, akt poświadczenia dziedziczenia notariusz rejestruje w Rejestrze Spadkowym.

Jak wpisać się do księgi wieczystej jako nowy właściciel nieruchomości po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia?

W większości przypadków należy pobrać ,,Formularz KW-WPIS” ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości albo w sądzie, następnie uzupełnić i złożyć do sądu do odpowiedniego dla nieruchomości wydziału ksiąg wieczystych. Należy również uiścić odpowiednią opłatę sądową za wpis prawa. Czasami oprócz aktu poświadczenia dziedziczenia mogą być potrzebne również inne dokumenty wymagane przez sąd wieczystoksięgowy.

Aktualnie, całą procedurę związaną z ujawnieniem nowego właściciela w księdze wieczystej można załatwić u notariusza. Zgodnie z treścią art. 95ga ustawy Prawo o notariacie - po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego notariusz sporządza protokół, który zawiera żądanie spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego o wpis spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości w księdze wieczystej oraz oświadczenie o znanych odpowiednio spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnemu spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, własności lub użytkowaniu wieczystym nieruchomości, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które wchodzą w skład spadku i są objęte żądaniem o złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej.

Jest to dla wielu klientów wygodne rozwiązanie, gdyż dzięki temu spadkobierca nie musi samodzielnie składać wniosku do sądu wieczystoksięgowego.

Czy można sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia wiele lat po śmierci spadkodawcy?

Tak. Granicą jest jednak data 1 lipca 1984 roku – jako data śmierci spadkodawcy.

Czy notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia, w przypadku gdy któryś ze spadkobierców zmarłego zmarł?

Tak, może. Możliwe jest sporządzenie „piętrowych aktów poświadczenia dziedziczenia”. Chodzi o sytuację, gdy jeden ze spadkobierców zmarł jeszcze przed formalnym potwierdzeniem swoich praw do spadku. W takim przypadku konieczne jest wcześniejsze ustalenie praw do spadku po spadkobiercy, który zmarł przed stwierdzeniem jego praw do spadku.

Kiedy notariusz może odmówić sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia?

Notariusz może odmówić sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia między innymi, gdy:

• spadkodawca zmarł przed 1 lipca 1984 roku;
• w stosunku do spadku został już sporządzony i zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia przez innego notariusza lub zostało wydane przez sąd postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku;
• brak jest jurysdykcji krajowej lub istnieją wątpliwości w tym zakresie;
• zaistnieją wątpliwości co do kręgu spadkobierców lub wysokości udziałów w spadku;
• w trakcie sporządzania protokołu dziedziczenia ujawnią się okoliczności wskazujące, że do kręgu osób zainteresowanych mogą należeć jeszcze inne osoby;
• nie zostaną dostarczone wszystkie testamenty zmarłego;
• spadkodawca sporządził testament szczególny.

Ile kosztuje poświadczenie dziedziczenia?

Koszt sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia jest określony przepisami prawa i obejmuje m.in. sporządzenie protokołu dziedziczenia, aktu poświadczenia dziedziczenia oraz wpis do Rejestru Spadkowego. Ostateczna wysokość kosztów zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Jak długo trwa poświadczenie dziedziczenia?

Jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni i posiadają wymagane dokumenty, akt poświadczenia dziedziczenia może zostać sporządzony podczas jednej wizyty u notariusza.

Akt poświadczenia dziedziczenia czy sądowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku? – Porównanie

Akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. W wielu przypadkach procedura notarialna pozwala jednak na szybsze załatwienie formalności.

Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia jest możliwe wtedy, gdy nie ma sporu co do kręgu spadkobierców, wszyscy zainteresowani mogą uczestniczyć w czynności oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość sporządzenia aktu przez notariusza.

Jeżeli między spadkobiercami istnieje konflikt, nie można ustalić wszystkich osób uprawnionych do dziedziczenia albo pojawiają się wątpliwości dotyczące testamentu lub udziałów w spadku, konieczne może być przeprowadzenie postępowania przed sądem.

W praktyce, gdy sytuacja prawna jest jasna, a wszyscy spadkobiercy są zgodni, uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza jest zazwyczaj najszybszym sposobem potwierdzenia praw do spadku.