Pełnomocnictwo notarialne – rodzaje, zasady i wygaśnięcie

Czym jest pełnomocnictwo notarialne i jakie są jego rodzaje?

Pełnomocnictwo to jednostronne oświadczenie woli, w którym udzielamy umocowania do zawarcia czynności prawnej w naszym imieniu. Udzielenie pełnomocnictwa nie rodzi po stronie pełnomocnika obowiązku wykonania czynności, do której jest upoważniony.

Wyróżniamy kilka rodzajów pełnomocnictw, tj:

• ogólne – do czynności zwykłego zarządu;
• szczególne – do określonej czynności prawnej;
• rodzajowe – do czynności określonego rodzaju.

Pełnomocnictwo notarialne – kiedy jest potrzebne?

Co do zasady pełnomocnictwo nie wymaga zachowania określonej formy, jednak istnieją sytuacje, gdzie do zawarcia czynności głównej wymagana jest określona forma (np. umowa sprzedaży nieruchomości musi być zawarta w formie aktu notarialnego) i w związku z tym pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie (forma aktu notarialnego).

W jakich sytuacjach niedopuszczalne jest udzielenie pełnomocnictwa notarialnego?

Zgodnie z aktualnym orzecznictwem niedopuszczalne jest udzielenie przez rodzica pełnomocnictwa ogólnego do wykonywania wszystkich czynności z zakresu władzy rodzicielskiej (w tym blankietowej zgody na wykonywanie zabiegów medycznych). Rodzice dziecka sprawują władzę rodzicielską osobiście na zasadzie wyłączności w zakresie pieczy nad osobą dziecka, zarządu jego majątkiem i reprezentacji.

Rodzice nie mogą przenieść całości czynności związanych z wykonywaniem władzy rodzicielskiej na osobę trzecią, skoro może ona przysługiwać tylko obojgu rodzicom, jednemu z nich lub opiekunowi. Podzielenie pieczy pomiędzy rodziców i osobę trzecią musi wynikać albo z podstawy ustawowej (art. 112¹ k.r.o.) albo z orzeczenia sądu opiekuńczego (art. 109 § 2 k.r.o.). Nie można zmienić przepisów kodeksu rodzinnego w drodze umowy między rodzicem a osobą trzecią, ani w drodze jednostronnej czynności prawnej, takiej jak pełnomocnictwo.

Zgodnie z art. 95b § 2 Ustawy prawo o notariacie przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób zainteresowanych. Te osoby składają w protokole dziedziczenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń. Przeważająca część doktryny nie ma wątpliwości do tego, że przy takiego rodzaju czynności osoby zainteresowane nie mogą posługiwać się pełnomocnikiem.

Czy można jednocześnie ustanowić kilku pełnomocników?

Tak, nie ma co do tego żadnych przeciwskazań. Zgodnie z art. 107 Kodeksu cywilnego można ustanowić kilku pełnomocników z takim samym zakresem umocowania. Jednak doprecyzowania wymaga to, czy każdy z pełnomocników może działać samodzielnie czy muszą działać łącznie.

Czy można odwołać pełnomocnictwo?

Zasadą jest to, że udzielający pełnomocnictwa może odwołać je w każdym czasie. Są jednak wyjątki, w sytuacji gdy udzielający pełnomocnictwa zrzeka się odwołalności pełnomocnictwa (pełnomocnictwo nieodwołane). Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa.

Jak odwołać pełnomocnictwo?

Przepisy Kodeksu cywilnego nie wskazują wprost formy dla odwołania pełnomocnictwa przez mocodawcę. Często jednak klienci składają oświadczenie o odwołaniu pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego.

Co powoduje wygaśnięcie pełnomocnictwa?

Pełnomocnictwo wygasa w przypadku:

• śmierci pełnomocnika,
• śmierci mocodawcy (wyjątek pełnomocnictwo nieodwołalne),
• odwołania pełnomocnictwa,
• dokonania czynności dla której zostało ustanowione pełnomocnictwo,
• zrzeczenia się umocowania,
• ustania bytu prawnego mocodawcy/pełnomocnika będącego osobą prawną.

Czy pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników?

Zgodnie z art. 106 Kodeksu cywilnego pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie wynika z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Dalsze pełnomocnictwo nazywane jest pełnomocnictwem substytucyjnym. Zakres takiego pełnomocnictwa nie może wykraczać poza zakres pełnomocnictwa głównego.

Co to jest pełnomocnictwo niegasnące z chwilą śmierci mocodawcy?

Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.

Pełnomocnik, który działa na podstawie takiego pełnomocnictwa, po śmierci mocodawcy działa w imieniu i na rzecz spadkobierców zmarłego mocodawcy. Może to prowadzić do powstania wielu komplikacji między innymi z uwagi na brak możliwości szybkiego ustalenia kręgu spadkobierców.

Co to jest pełnomocnictwo nieodwołalne?

To takie pełnomocnictwo, w którym udzielający pełnomocnictwa zrzeka się prawa do jego odwołania, służy głównie zabezpieczeniu interesów samego pełnomocnika i jest ściśle powiązane ze stosunkiem podstawowym łączącym pełnomocnika i mocodawcę.

Najczęściej spotykane jest przy umowach przedwstępnych, gdzie stanowi zabezpieczenie wykonania zobowiązania wynikającego z tej umowy.